Door op 1 februari 2016

Het standpunt van de PvdA in de vergadering van 28 januari 2016

Voor alle duidelijkheid vindt u mijn spreektekst van afgelopen donderdag als u op lees verder klikt.

 

 

 

 

Voorzitter,

Uit het onderzoek, The Globalization of Migration:Has the World Become More Migratory? van Hein de Haas (universiteiten van Oxford en Maastricht), blijkt dat de omvang van de internationale migratie al decennia lang rond de 3% van de wereldbevolking ligt. De Haas berekende het voor de jaren 1960, 1970, 1980, 1990 en 2000. De VN heeft de cijfers in 2013 geactualiseerd. In absolute aantallen is het flink gestegen maar dat komt omdat de wereldbevolking eveneens flink groeit. Dat zal nog doorgaan van de nu 7 miljard bewoners van de aarde naar ongeveer 9 miljard. Daarvan zal dus wellicht weer 3% wonen in een ander land dan waar ze zijn geboren.

De komende jaren zullen we in Europa, en dus ook in Nederland, te maken krijgen met een aanhoudende stroom van migranten. Mensen zoeken een goed heenkomen en gaan op weg naar andere gebieden. In de eerste plaats zullen we de gevolgen van een veranderend klimaat, droogte en een gebrek aan voedsel in toenemende mate gaan merken. Oorlogen zoals in Syrië en Jemen zijn een tweede reden voor migratie. Binnenlandse onderdrukking van minderheden en vervolging op grond van politieke overtuigingen is nog een reden. En ten vierde trekken mensen van arme naar rijke landen. Tot slot vergrijst de bevolking van Europa en komen er meer mensen voor werk naar hier.

Nederland is partij bij verdragen die ons verplichten tot het opnemen van mensen die om asiel vragen. Het betreft onder meer het Geneefs Vluchtelingenverdrag, het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en fundamentele vrijheden en het Kinderrechtenverdrag. Maar ook de PvdA-fractie realiseert zich dat een onbeperkte toestroom van asielzoekers op den duur niet fatsoenlijk kan worden opgevangen en weer nieuwe problemen veroorzaakt. De toestroom naar Europa kan alleen maar in Europees verband worden beteugeld en verminderd. Daar ziet het op dit moment niet naar uit. Nederland zal daarom voor de korte termijn moeten voorzien in opvang, die door de gemeenten moet worden georganiseerd of gefaciliteerd. De PvdA-fractie in Hollands Kroon vindt dat ook onze gemeente een aandeel daarin zal moeten leveren.

De komst van migranten leidt tot zorgen bij onze inwoners. De PvdA-fractie deelt die zorgen. Kan onze samenleving de instroom van grote aantallen migranten wel aan? Wat we daarom het beste kunnen doen is kijken hoe het in het verleden is gegaan en daar de lessen uit trekken en toepassen. De WRR, samen met SCP, WODC en Regioplan, heeft dat gedaan in hun rapport Geen tijd verliezen: van opvang naar integratie van asielmigranten dat in december is uitgekomen. Maar ook het onlangs uitgebrachte Manifest van Vluchtelingenwerk Nederland biedt goede aanknopingspunten voor de toekomst. Ik noem een paar punten die ook door de insprekers onder de aandacht zijn gebracht.

Eerst de procedure. Terecht is er op gewezen dat de gemeenteraad normaal gesproken het BOB model hanteert. Eerst een beeld vormen en oriënteren en informatie inwinnen. Wie na alle publiciteit van de laatste maanden en het bestuderen van websites en de zojuist genoemde rapporten met zijn vele verdere verwijzingen, nog geen goed beeld heeft, sorry dat ik het moet zeggen, maar die leeft toch in een ander universum. Voor de goede orde, we spreken vanavond over een principe besluit of we wel of niet zorgen voor fatsoenlijke opvang in plaats van gesleep van sporthal naar sporthal. Mocht dat positief zijn, dan begint pas het echte werk om inwoners goed te betrekken bij de verdere plannen. De PvdA-fractie gaat ervan uit dat het college met een goed plan van aanpak komt voor het invullen van de participatie bij dit lastige maatschappelijke probleem.

Inwoners maken zich zorgen over de kosten van een AZC. Laten we eerlijk zijn, opvang van asielzoekers kost gewoon belastinggeld. Dat zal voor het grootste deel worden betaald door het Rijk. Maar ook voor de gemeente zullen er wellicht extra kosten op ons afkomen. Daar is op dit moment geen goede schatting van te maken. Voor een deel worden die kosten weer gecompenseerd via de algemene uitkering van het gemeentefonds. Als het gaat om de bouwkosten en bestemmingsplankosten, daarvoor hebben we een legestabel. We zien de voorstellen van het college, mocht het zover zijn, wel komen.

De grootte is punt van discussie. Vluchtelingenwerk beveelt aan om kleinere locaties door te voeren. Natuurlijk mee eens als dat het draagvlak vergroot. Maar dat is toekomstmuziek. We hebben nu te maken met de uitvoering die het Rijk hanteert via het COA. Bij een omvang van ongeveer 500 bewoners is een AZC min of meer zelfvoorzienend wat betreft bewaking en beveiliging, professioneel opvang personeel, medische zorg en onderwijs. Ook recreatie en ontspanning zijn in een AZC met deze omvang veel beter te organiseren waardoor de druk op de omliggende samenleving veel kleiner kan zijn. Kleinere en meer verspreid liggende locaties zijn aanmerkelijk duurder. Dus ja, als het Rijk ervoor kiest om meer geld uit te trekken voor fatsoenlijke huisvesting, dan kan het. Binnen een belastingverlaging van 5 miljard kan je andere keuzes maken maar daar ziet het op dit moment niet naar uit.

Dan werkgelegenheid. Per 100 bewoners zijn er ongeveer 4 voltijd banen beschikbaar. De PvdA-fractie gaat ervan uit dat het college bedingt dat de gemeentelijke kaartenbakken van werkzoekenden als eerste in aanmerking komen voor een baan bij het te vestigen AZC, mits die natuurlijk voldoen aan de aannemingeisen. Daarnaast betrekt een eenmaal gevestigd AZC allerlei goederen en diensten vanuit de lokale gemeenschap. Ondernemers in Hollands Kroon kunnen daar dus ook van meeprofiteren. Net als van de besteding van het leefgeld dat de bewoners van een AZC krijgen.

Dan de vestiging in onze gemeente van extra statushouders. Zijn er wel voldoende woningen beschikbaar en wat gebeurt er met de wachttijd voor een huurwoning is onze kernen? Veel is daarover eigenlijk onduidelijk. Vluchtelingen, dus statushouders, behoren tot de doelgroep van de woningcorporaties. Zij zijn met recht een kwetsbare groep die het zelf niet redden op de woningmarkt. Het is bovendien een groep die zeer waarschijnlijk de eerste jaren afhankelijk zijn van bijstand en toeslagen waaronder huurtoeslag. Dat maakt als gevolg van het beleid van passend toewijzen, de keuze beperkt welke woningen voor hen beschikbaar mogen worden gesteld. Veelal zal het gaan om woningen met de laagste huren.

Maar veel belangwekkender, is er wel voldoende werk om tot succesvolle integratie te komen? Hoe staat het met vacatures in onze omgeving en wat is de verwachting van de ontwikkeling van onze beroepsbevolking? Het college geeft bij andere gelegenheden, zoals het programma “De kop werkt”, aan dat er mogelijk duizenden vacatures niet vervuld kunnen worden als gevolg van de pensionering van de babyboom. Hoe zit het nu precies? Daar wil de PvdA eerst duidelijkheid over.

Veel inwoners en insprekers hebben dat ook verwoord, voelen zich niet veilig door de eventuele komst van een AZC. Dat heeft alles te maken met het beeld dat is ontstaan door de gebeurtenissen in Keulen op oudejaarsavond en zoals recent de dood van een medewerkster in een AZC in Zweden. Toch werp ik de vraag op hoe terecht die angst is en wat de feiten zijn. Op basis van speculatie nemen we toch hopelijk geen besluiten? Neemt niet weg dat er goed met onze inwoners gecommuniceerd moet worden hoe het zit met veiligheid. Overigens, van asielzoekers die nog in afwachting zijn van een statustoekenning en die een misdrijf pleegt, wordt de asielprocedure zonder pardon afgebroken en wordt daardoor uitgezet. In een AZC hebben we kunnen zien dat er gelijk al wordt gestart met het oriënteren op de Nederlandse samenleving en wat wel en niet mag. De positie van vrouwen, homo’s en andere groepen wordt daarbij nadrukkelijk toegelicht en benadrukt.

Onderwijs en leerlingenvervoer roepen ook vragen op. Ongeveer een kwart van de bewoners in een AZC is jonger dan 18 jaar. Voor zover het gaat om leerplichtige kinderen worden deze gekoppeld aan een school na het doorlopen van een schakelklas om de Nederlandse taal op niveau te brengen. Deze kinderen gaan dus naar school. Of er sprake is van leerlingenvervoer hangt af van de individuele situatie lijkt mij. Het college moet dat nog maar eens uitzoeken.

De PvdA-fractie kan het voorstel van het college ondersteunen met de nadruk op de uitwerking van voor ons belangrijke punten als werkgelegenheid en opheldering van enkele openstaande vragen.

Fijko van der Laan (fractie voorzitter)